Giá Điện Hai Thành Phần & Vai Trò Thiết Yếu của BESS trong Chiến Lược Quản Lý Năng Lượng

Giá điện hai thành phần – Bước chuyển mình của cơ chế tính giá điện tại Việt Nam

Từ năm 2026, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn triển khai biểu giá điện hai thành phần (two-component tariff), đặc biệt với các khách hàng tiêu thụ điện lớn như nhà máy, khu công nghiệp hay trung tâm dữ liệu. Đây là một bước đổi mới quan trọng trong cách tính hoá đơn điện năng, đi xa hơn so với mô hình thuần túy tính theo lượng điện tiêu thụ (kWh) như trước đây.

Khác với cách tính truyền thống, biểu giá hai thành phần tách hoá đơn điện thành:

• Giá công suất (Capacity charge): chi phí được tính dựa trên mức công suất cực đại (Pmax) mà khách hàng sử dụng trong tháng – phản ánh nhu cầu tải đỉnh trên lưới điện.
• Giá điện năng (Energy charge): chi phí theo lượng điện thực tế tiêu thụ (kWh).

Cơ chế tính giá điện 2 thành phần:

Tổng chi phí điện: TC =  Giá công suất (C_p x P_max ) + Giá điện năng (C_a x A_p)

Trong đó:

• TC: Tổng tiền điện khách hàng chi trả theo giá điện 02 thành phần
• C_p: Là đơn giá công suất, được tính bằng đơn vị đồng/kW/tháng
• P_max: Là công suất cực đại của khách hàng trong tháng (kW) được xác định bởi công tơ đo đếm (là công suất trung bình trong khoảng thời gian tích phân có giá trị lớn nhất của tháng, khoảng thời gian tích phân hiện nay đang là 30 phút). Trường hợp bên mua điện ký một Hợp đồng cho nhiều công tơ đo đếm điện tại một địa điểm thì Pnax tính theo giá trị đo đếm được của từng công tơ.
• C_a: Là đơn giá điện năng, được tính bằng đơn vị đồng/kWh. Đơn giá này có thể được thiết kế theo các khung giờ khác
• A_p: Điện năng tác dụng trong chu kỳ ghi chi số công tơ (kWh).

Cách tính mới này hướng đến việc phản ánh đúng hơn chi phí đầu tư, vận hành hệ thống điện và khuyến khích khách hàng tối ưu hoá phụ tải của mình.

Hiện nay, EVN đang tiến hành thử nghiệm bằng tính toán trên dữ liệu thực tế (paper-based simulation) trước khi áp dụng rộng rãi. Mục tiêu là thu thập dữ liệu và đánh giá hành vi sử dụng điện, phục vụ cho giai đoạn áp dụng chính thức sau này.

Tại sao giá điện hai thành phần là bước tiến quan trọng?

Hệ thống điện Việt Nam đang biến đổi nhanh chóng với tỷ trọng ngày càng tăng của nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và các phụ tải công nghiệp lớn, khiến nhu cầu điện không chỉ tăng tổng lượng tiêu thụ mà còn thay đổi đột ngột theo giờ trong ngày. Điều này đặt ra thách thức cho việc cân bằng lưới và dự báo phụ tải.

Cơ chế giá điện hai thành phần giúp:

• Phản ánh gần hơn chi phí thực tế trong vận hành và đầu tư hạ tầng điện, bao gồm cả chi phí duy trì lưới truyền tải và phân phối. 
• Khuyến khích doanh nghiệp quản lý phụ tải hiệu quả hơn để tránh mức công suất cực đại cao, từ đó giảm chi phí. 
• Ổn định cân bằng hệ thống điện quốc gia khi nhiên liệu tái tạo tăng trưởng mạnh. 

Biểu đồ trên giúp làm rõ sự khác biệt cơ bản giữa năng lượng và công suất.

Năng lượng (Energy) là lượng công suất (kW) tiêu thụ trong một khoảng thời gian cụ thể (giờ)

Nhu cầu tiêu thụ (Demand) là giá trị công suất tức thời, thể hiện công suất sử dụng điện tại một thời điểm.

Việc Công ty Điện lực thu tiền điện năng là điều dễ hiểu, vì đó là dịch vụ được cung cấp liên tục theo thời gian, tiêu tốn nhiên liệu và các nguồn lực khác.

Tuy nhiên, các đơn vị sản xuất tiêu thụ điện lớn còn phải trả thêm phí công suất. Khoản phí này phản ánh năng lực phát điện mà hệ thống điện phải luôn sẵn sàng duy trì để đáp ứng các thời điểm phụ tải cao nhất.

Nói cách khác, Công ty điện lực phải đảm bảo rằng nếu tất cả các nhà máy trong khu vực cùng bật thiết bị một lúc, thì hệ thống điện vẫn đủ khả năng cung cấp. Việc duy trì khả năng này có giá trị rất lớn, và phí công suất chính là khoản tiền người dùng trả để đảm bảo nhu cầu điện của họ luôn được đáp ứng bất cứ lúc nào.

BESS – Giải pháp chiến lược để tối ưu chi phí điện hai thành phần

Khi biểu giá hai thành phần được áp dụng rộng rãi, BESS – hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin – trở thành một trong những công cụ công nghệ chiến lược giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí năng lượng.

Các lợi ích vượt trội của BESS trong bối cảnh mới gồm:

• Cắt đỉnh công suất (Peak Shaving)

BESS có thể xả điện vào những thời điểm phụ tải cao, giúp giảm mức Pmax lấy từ lưới. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí công suất trong hóa đơn điện.

• Dịch chuyển tải (Load Shifting)

Pin lưu trữ sạc vào giờ thấp điểm (khi chi phí năng lượng thấp hơn), sau đó xả vào giờ cao điểm, từ đó tối ưu hóa chi phí năng lượng và giảm chi phí tổng thể.

• Tăng độ tin cậy & linh hoạt sản xuất

Không chỉ tiết kiệm chi phí, BESS còn giúp doanh nghiệp giảm rủi ro sự cố do dao động phụ tải, đồng thời hỗ trợ tích hợp tốt hơn các nguồn tái tạo như điện mặt trời vốn biến động theo điều kiện thời tiết.

Tích hợp Giải pháp BESS và hệ thống điện mặt trời ( Solar System) – Tối ưu năng lượng từ mặt trời

Biểu đồ đầu tiên (bên trái) thể hiện tổng phụ tải tiêu thụ của Nhà máy

Biểu đồ thứ hai (ở giữa) thể hiện phụ tải tiêu thụ khi có hệ thống điện mặt trời.

Qua biểu đồ phụ tải khi có Hệ thống điện mặt trời, chúng ta thấy rằng hệ thống điện mặt trời làm sẽ làm giảm đáng kể mức tiêu thụ năng lượng (phần được tô màu vàng) nhưng chỉ giảm Công suất đỉnh kW (Pmax) một cách khiêm tốn.

Biểu đồ thứ ba (bên phải) thể hiện phụ tải tiêu thụ kết hợp giữa hệ thống điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng BESS.

Khi phát hiện sự kiện công suất đạt cao điểm, hệ thống lưu trữ năng lượng sẽ xả năng lượng đã lưu trữ với tốc độ đủ để giảm bớt công suất đỉnh. Với một hệ thống năng lượng mặt trời kết hợp lưu trữ có dung lượng phù hợp, tải ròng của tòa nhà sẽ giảm từ mức đỉnh khoảng 850 kW xuống còn khoảng 700 kW.

Lộ trình triển khai và xu hướng thị trường BESS

Theo kế hoạch, giai đoạn thử nghiệm biểu giá hai thành phần sẽ kéo dài đến giữa năm 2026, sau đó sẽ có các bước tiếp theo như phát hành đồng thời hoá đơn tham chiếu và áp dụng thực tế cho các khách hàng lớn.

Bên cạnh đó, xu hướng phát triển hệ thống BESS toàn cầu và tại Việt Nam được đánh giá rất tích cực trong năm 2026, khi nhu cầu cân bằng lưới và tích hợp nguồn tái tạo tiếp tục gia tăng.

Giải pháp từ EPC Solar

Giá điện hai thành phần là bước tiến chiến lược trong cơ chế tính giá điện tại Việt Nam, nhằm thúc đẩy hiệu quả sử dụng năng lượng và phản ánh đúng chi phí vận hành hệ thống điện. Với sự thay đổi này, BESS sẽ không còn là lựa chọn tiện ích mà trở thành một giải pháp chiến lược để doanh nghiệp tối ưu hoá chi phí, đáp ứng yêu cầu về phụ tải và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Với gần 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điện năng lượng tái tạo, EPC Solar sẽ mang đến cho Quý doanh nghiệp giải pháp phù hợp, tối ưu chi phí và đảm bảo khả năng hoạt động ổn định.

Hệ thống lưu trữ năng lượng C&I là giải pháp lưu trữ năng lượng tích hợp hoàn chỉnh, tất cả trong một (All-in-one), dành cho các ứng dụng trong thương mại và công nghiệp (C&I) như khu công nghiệp và khu phức hợp thương mại. Hệ thống tích hợp PCS, pin lưu trữ, EMS và BMS trong một thiết bị duy nhất, với thiết kế dạng mô-đun và khả năng mở rộng, hỗ trợ tăng công suất linh hoạt, lắp đặt nhanh hơn, vận hành và bảo trì đơn giản. Được thiết kế để đảm bảo an toàn và độ tin cậy, hệ thống trang bị khả năng bảo vệ nhiều lớp từ cell pin đến tủ pin, cung cấp khả năng lưu trữ năng lượng ổn định và an toàn cho nhiều ứng dụng đa dạng.

Tham khảo bài viết: https://epcsolar.vn/goodwe-125kw-261kwh

Vui lòng liên hệ để được tư vấn:

CÔNG TY CỔ PHẦN EPC ĐIỆN MẶT TRỜI VIỆT NAM

Hotline: 079 664 8899

Email: contact@epcsolar.vn

Fanpage: EPCSOLARVN